Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 września 2023 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej, Wydział IV Gospodarczy

w składzie:

Przewodniczący: SSR Filip Wesołowski

Protokolant: Małgorzata Muratow-Wasilewska

po rozpoznaniu w dniu 15 września 2023 roku we Wrocławiu

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. we (...)

przeciwko (...)

o zapłatę

na skutek zarzutów pozwanego od nakazu zapłaty z dnia 20 czerwca 2018 roku (sygn. akt IV GNc 252/18)

I.  nakaz zapłaty z dnia 20 czerwca 2018 roku (sygn. akt IV GNc 252/18) uchyla w całości i oddala powództwo;

II.  zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 2025 zł kosztów procesu.

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 23 stycznia 2018 roku strona powodowa (...) (obecnie (...)) S.A. we (...) domagała się w postępowaniu nakazowym od pozwanego (...), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...), zasądzenia kwoty 9840 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazała, że łączyła ją z pozwanym umowa najmu lokalu użytkowego. Na kwotę dochodzoną pozwem składał się niezapłacony czynsz najmu za listopad 2017 roku, który nie został zapłacony, mimo wezwania do zapłaty.

W dniu 20 czerwca 2018 roku został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, którym zasądzono kwotę dochodzoną pozwem oraz 1275 zł kosztów procesu.

W zarzutach od nakazu zapłaty pozwany wniósł o jego uchylenie, oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. Pozwany zakwestionował roszczenie strony powodowej w całości i zaprzeczył wszystkim twierdzeniom wskazanym w pozwie. Przede wszystkim zarzucił nieważność umowy najmu z uwagi na pierwotną niemożność świadczenia przez stronę powodową. Pozwany zarzucił także, że skutecznie uchylił się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli pod wpływem błędu.

Strona powodowa w żaden sposób nie zareagowała na złożone przez pozwanego zarzuty od nakazu zapłaty.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 18 maja 2016 roku (...) S.A. w (...) zawarła z (...) S.A. we (...) umowę sprzedaży zabudowanej nieruchomości położonej we (...) przy ul. Robotniczej 92-94 o powierzchni użytkowej 14860 m ^{( 2)}, dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków prowadzi (...) numer (...), za cenę 1400000 zł.

Jednocześnie w tym samym dniu (18 maja 2016 roku) (...) (obecnie (...)) S.A. we (...) zawarła z (...) S.A. w (...) umowę dzierżawy tej nieruchomości, upoważniając ją do podejmowania wszelkich czynności związanych z zarządem nieruchomością, w tym oddawania nieruchomości osobom trzecim do korzystania w każdej formie prawnej, odpłatnej i nieodpłatnej.

(dowód: bezsporne;

umowa dzierżawy – k. 103-105)

W dniu 24 stycznia 2017 roku (...) S.A. w (...) (wynajmujący) zawarła z (...), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) (najemcą), umowę najmu części nieruchomości, składającej się z dawnej hurtowni o powierzchni użytkowej 255 m ^{( 2)}, magazynu przylegającego do hurtowni (magazynu opon) o powierzchni użytkowej 116 m ^{( 2)}, pomieszczeń gospodarczych o powierzchni użytkowej 44 m ^{( 2)} oraz gruntu częściowo utwardzonego przeznaczonego na pięć miejsc postojowych (przedmiot najmu).

Najemca zobowiązał się do zapłaty miesięcznego czynszu w wysokości 8000 zł netto (powiększonego o podatek VAT w ustawowej wysokości), płatnego w terminie czternastu dni roboczych od daty otrzymania faktury VAT.

Umowa została zawarta na czas nieokreślony, począwszy od dnia 1 lutego 2017 roku.

(dowód: bezsporne;

umowa najmu – k. 63-68)

W piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 roku najemca wypowiedział umowę najmu z dnia 24 stycznia 2017 roku.

Wypowiedzenie umowy było wywołane zapewnieniami składanymi przez przedstawicieli (...) S.A. we (...) i (...) S.A. w (...), zgodnie z którymi umowa dzierżawy z dnia 18 maja 2016 roku miała ulec rozwiązaniu (wobec czego (...) S.A. w (...) miała utracić tytuł prawny do nieruchomości).

(dowód: bezsporne)

W dniu 1 września 2017 roku w trybie zabezpieczenia postępowania o ogłoszenie upadłości (...) S.A. w (...) został ustanowiony tymczasowy nadzorca sądowy w osobie (...).

(dowód: bezsporne)

Po dniu 31 sierpnia 2017 roku (...) S.A. we (...) zawarła z (...), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...), umowę najmu części nieruchomości, składającej się z dawnej hurtowni o powierzchni użytkowej 282 m ^{( 2)}, magazynu przylegającego do hurtowni (magazynu opon) o powierzchni użytkowej 116 m ^{( 2)}, pomieszczeń gospodarczych o powierzchni użytkowej 44 m ^{( 2)} oraz gruntu częściowo utwardzonego przeznaczonego na pięć miejsc postojowych (przedmiot najmu).

Najemca zobowiązał się do zapłaty miesięcznego czynszu w wysokości 8000 zł netto (powiększonego o podatek VAT w ustawowej wysokości), płatnego w terminie czternastu dni roboczych od daty otrzymania faktury VAT.

Umowa została zawarta na czas nieokreślony, począwszy od dnia 1 listopada 2017 roku.

(dowód: bezsporne;

umowa najmu – k. 16-18)

W dniu 22 listopada 2017 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej ogłosił upadłość (...) S.A. w (...). Syndykiem masy upadłości została wyznaczona (...), sprawująca dotąd funkcję tymczasowego nadzorcy sądowego.

(dowód: bezsporne;

postanowienie – k. 80;

pismo – k. 79)

W dniu 30 listopada 2017 roku (...) S.A. we (...) wystawił fakturę VAT nr (...), w której obciążył (...) kwotą 8000 zł netto (9840 zł brutto) z tytułu czynszu z tytułu umowy najmu części nieruchomości przy ul. (...) we (...) (umowa z dnia 31 sierpnia 2017) za miesiąc listopada 2017 roku.

Termin płatności faktury określono na dzień 14 grudnia 2017 roku.

(dowód: bezsporne;

faktura VAT z notą korygującą – k. 34-35)

W piśmie z dnia 8 grudnia 2017 roku najemca złożył syndykowi masy upadłości (...) S.A. w (...) oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli w postaci wypowiedzenia umowy najmu z dnia 24 stycznia 2017 roku. W piśmie najemca wskazał, że oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędnego przekonania, że rozwiązaniu ulegnie umowa zawarta pomiędzy dotychczasowym wynajmującym a właścicielem nieruchomości ((...) S.A. we (...)), a wypowiedzenie jest niezbędne do zawarcia umowy bezpośrednio z właścicielem.

Jednocześnie w piśmie wskazano, że najemca jest zainteresowany kontynuowaniem umowy najmu z dnia 24 stycznia 2017 roku na dotychczasowych zasadach.

(dowód: bezsporne;

pismo z dnia 8.12.2017 roku – k. 90-91)

W piśmie z dnia 20 grudnia 2017 roku syndyk masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej w (...) poinformował najemcę, że przyjmuje oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych z dnia 8 grudnia 2017 roku, a wypowiedzenie umowy najmu uznaje za niebyłe.

W tym samym dniu syndyk masy upadłości zawarł z najemcą aneks numer (...) do umowy najmu.

(dowód: bezsporne;

pismo z dnia 20.12.2017 roku – k. 92;

aneks – k. 93)

Następnie w piśmie z dnia 20 grudnia 2017 roku najemca złożył (...) S.A. we (...) oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli w postaci zawarcia umowy najmu datowanej na dzień 31 sierpnia 2017 roku, z uwagi na złożenie tego oświadczenie na skutek zapewnień przedstawicieli (...) S.A. oraz (...) S.A., że łącząca ich umowa dzierżawy zostanie rozwiązana.

Jednocześnie najemca poinformował, że nie łączy go z (...) S.A. we (...) żaden stosunek umowny i odesłał bez księgowania między innymi fakturę VAT nr (...) z dnia 30 listopada 2017 roku.

(dowód: bezsporne;

pismo z dnia 20.12.2017 roku z dowodami nadania – k. 94-99)

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2018 roku Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie prowadzonej pod sygn. akt X GCo 180/17 zabezpieczył roszczenie syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej w (...) o uznanie za bezskuteczną wobec masy upadłości umowy z dnia 18 maja 2016 roku, na mocy której zbyto prawo własności zabudowanej nieruchomości położonej we (...) przy (...). (...), dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków prowadzi księgę wieczystą nr (...), poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania tej nieruchomości (oddalając dalej idący wniosek).

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2023 roku Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt X GC 27/18 z powództwa syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej przeciwko (...) S.A. uznał za bezskuteczną wobec masy upadłości umowę sprzedaży z dnia 18 maja 2016 roku, mocą której (...) S.A. w (...) przeniosła na rzecz (...) S.A. we (...) prawo własności zabudowanej nieruchomości położonej we (...) przy (...), dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków prowadzi (...) nr (...) (w punkcie I), nakazał wydanie wskazanej nieruchomości powodowi (w punkcie II), zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 13500 zł kosztów procesu (w punkcie III) oraz nakazał stronie pozwanej uiszczenie brakujących kosztów sądowych.

(dowód: bezsporne;

postanowienie – k. 130-133;

wyrok z dnia 17.01.2023 roku – k. 188)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie strona powodowa domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 9840 zł z tytułu czynszu najmu za listopad 2017 roku.

Bezsporne pomiędzy stronami były właściwie wszystkie okoliczności faktyczne wskazane wyżej, a więc zawarcie umowy (umów) najmu lokalu użytkowego, wypowiedzenie tej umowy oraz uchylenie się od skutków prawnych oświadczeń pozwanego dotyczących wypowiedzenia umowy z dnia 24 stycznia 2017 roku (łączącej pozwanego z (...) S.A. w (...)) oraz zawarcia nowej umowy datowanej na dzień 31 sierpnia 2017 roku (ze stroną powodową). Ostatecznie właściwie poza sporem było także to, że strona powodowa nie miała tytułu prawnego do wynajmowanej nieruchomości. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się natomiast do tego, czy pozwany był zobowiązany do zapłaty stronie powodowej czynszu najmu za listopad 2017 roku.

Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że postępowanie cywilne ma charakter kontradyktoryjny, czego wyrazem jest przede wszystkim dyspozycja art. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły zawartej w art. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Podkreślić należy, że zasady art. 6 k.c. i 232 k.p.c. nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów przez strony, ale rozumiane muszą być przede wszystkim i w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał. Zaznaczyć także należy, że nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za stronę dowodów przez nią nie wskazanych, mających na celu udowodnienie jej twierdzeń (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 roku, I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 76). Dopuszczenie dowodów z urzędu jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem Sądu, z którego to prawa powinien szczególnie ostrożnie korzystać, tak by swym działaniem nie wspierać żadnej ze stron procesu. Faktycznie działanie Sądu z urzędu powinno ograniczać się tylko do sytuacji, gdy strona działa bez fachowego pełnomocnika i dodatkowo jest nieporadna.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zgodnie z ogólną regułą, wyrażoną w art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazana zasada oznacza, że powód składając pozew powinien udowodnić fakty, które w jego ocenie świadczą o zasadności powództwa. Udowodnienie faktów może nastąpić przy pomocy wszelkich środków dowodowych przewidzianych przez kodeks postępowania cywilnego. Nie ulega także wątpliwości, że co do zasady to na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia twierdzeń zawartych w pozwie, bowiem to on domaga się zapłaty i powinien udowodnić zasadność swojego roszczenia. Reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być jednak pojmowana w ten sposób, że ciąży on zawsze na powodzie. W zależności od rozstrzyganych w procesie kwestii faktycznych i prawnych ciężar dowodu co do pewnych faktów będzie spoczywał na powodzie, co do innych z kolei – na pozwanym.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że co do zasady to na stronie powodowej spoczywał ciężar udowodnienia istnienia dochodzonego roszczenia. Pozwany powinien natomiast wykazać ewentualne nieistnienie zobowiązania (że nigdy nie istniało lub wygasło, na przykład wskutek zapłaty czy skutecznego potrącenia, lub też, że istnieje w kwocie niższej niż dochodzona).

Zgodnie z art. 659 §1 k.c. przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Należy w tym miejscu przede wszystkim zauważyć, że strona powodowa w żaden sposób nie ustosunkowała się do zarzutów pozwanego zgłoszonych w zarzutach od nakazu zapłaty (dotyczących zarówno skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczeń pozwanego złożonych pod wpływem błędu, jak również pierwotnej niemożności świadczenia po stronie powodowej). Pozwany w zarzutach od nakazu zapłaty przedstawił w sposób szczegółowy okoliczności wypowiedzenia umowy z dnia 24 stycznia 2017 roku (zawartej z (...) S.A. w (...)) oraz zawarcia nowej umowy datowanej na dzień 31 sierpnia 2017 roku (ze stroną powodową). Strona powodowa w żaden sposób (na żadnym etapie postępowania) nie ustosunkowała się do tych zarzutów, przez co w ocenie Sądu w istocie przyznała okoliczności faktyczne powołane przez pozwanego (art. 230 k.p.c.).

Przede wszystkim na uwzględnienie zasługiwał zarzut pozwanego dotyczący skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczeń woli o wypowiedzeniu umowy z dnia 24 stycznia 2017 roku zawartej z (...) S.A. w (...) oraz o zawarciu ze stroną powodową umowy datowanej na dzień 31 sierpnia 2017 roku (abstrahując już od tego, czy w ogóle było możliwe zawarcie takiej umowy po ustanowieniu tymczasowego nadzorcy sądowego, a bezspornie umowa ta została podpisana po tym zdarzeniu).

Zgodnie z art. 84 §1 k.c. w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli. Jeżeli oświadczenie złożone zostało innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Zgodnie natomiast z art. 84 §2 k.c. można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). Przyjęta definicja błędu określa go jako mylne wyobrażenie osoby składającej oświadczenie woli o rzeczywistym stanie rzeczy bądź też jako mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia woli. Błąd jest natomiast istotny, gdy uzasadnia przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia określonej treści. Przesłanka istotności błędu ma charakter obiektywny. Chodzi tu bowiem o przeprowadzenie oceny z uwzględnieniem konkretnego przypadku, która pozwoli przyjąć (zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego), że każdy człowiek, znajdujący się w takiej samej lub podobnej sytuacji i postępujący rozsądnie, powinien dojść do przekonania, że gdyby nie działał pod wpływem błędu, nie dokonałby czynności prawnej.

Czynność prawna mająca wadę spowodowaną błędnym oświadczeniem woli jest czynnością ważną. Ważność ta może jednak być zniesiona (wzruszona) przez uchylenie się przez działającego pod wpływem błędu od skutków prawnych jego oświadczenia woli. Uchylenie takie powoduje unieważnienie czynności od chwili jej dokonania, czyli wstecz ( ex tunc). Jeżeli oświadczenie zostało złożone innej osobie, to uchylenie się od skutków oświadczenia woli może nastąpić (poza spełnieniem dwóch wyżej wymienionych przesłanek) tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę (choćby bez jej winy), albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła go z łatwością zauważyć. Wywołanie błędu polega natomiast na działaniu (zaniechaniu), które jest w normalnym związku przyczynowym z powstaniem błędu, na przykład udzielenie zapewnienia przez kontrahenta co do właściwości rzeczy stanowiącej przedmiot umowy lub innego istotnego elementu umowy.

W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie opisane wyżej przesłanki. Pozwany złożył bowiem oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z dotychczasowym wynajmującym oraz podpisał nową umowę najmu (ze stroną powodową), kierując się zapewnieniami przedstawicieli strony powodowej (oraz dotychczasowego wynajmującego), zgodnie z którymi umowa dzierżawy z dnia 18 maja 2016 roku (łącząca oba wskazane podmioty) miała ulec rozwiązaniu, co skutkować miało utratą tytułu prawnego do nieruchomości przez dotychczasowego wynajmującego.

Zgodnie z art. 88 §1 k.c. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie w terminie roku od wykrycia błędu.

Nie ulega przy tym wątpliwości (okoliczność bezsporna), że strona powodowa otrzymała pismo, w którym pozwany uchylił się od skutków złożonego oświadczenia woli (a w każdym razie strona powodowa takiej okoliczności nie zaprzeczyła).

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę w ocenie Sądu pozwany zawarł ze stroną powodową umowę najmu datowaną na dzień 31 sierpnia 2017 roku pod wpływem istotnego błędu co do jej treści, a następnie złożył skutecznie oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych tej czynności. Tym samym umowa najmu datowana na dzień 31 sierpnia 2017 roku uległa rozwiązaniu ze skutkiem ex tunc.

Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności w ocenie Sądu roszczenie strony powodowej o zapłatę czynszu najmu za listopad 2017 roku w wysokości 9840 zł w żaden sposób nie mogło zasługiwać na uwzględnienie.

Ustalając stan faktyczny i wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie Sąd oparł się na przedstawionych przez strony dokumentach prywatnych, których treść nie była kwestionowana. Sąd oddalił jedynie wnioski pozwanego o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków (...), (...) i (...) oraz z przesłuchania pozwanego, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia, a przede wszystkim zgłoszone na okoliczności niesporne (strona powodowa nie zaprzeczyła żadnemu z faktów powołanych przez pozwanego).

Pozwany wniósł o przypozwanie (art. 84 k.p.c.) syndyka masy upadłości (...) S.A. w (...). Wniosek powyższy był w niniejszej sprawie niedopuszczalny.

Trzeba w tym miejscu bowiem wskazać, że sprawa niniejsza, w której strona powodowa domagała się na podstawie umowy zapłaty czynszu najmu w wysokości 9840 zł (wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych), rozpoznawana była w postępowaniu uproszczonym.

Zgodnie z art. 505 ⁴ §1 k.p.c. zmiana powództwa jest niedopuszczalna. Przepisów art. 75-85 oraz art. 194-196 i art. 198 nie stosuje się. Przepis powyższy oznacza zatem, że w postępowaniu uproszczonym niedopuszczalna jest zarówno przedmiotowa, jak również podmiotowa zmiana powództwa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wyłączenie stosowania w postępowaniu uproszczonym art. 75–85 k.p.c. oznacza eliminację w tym postępowaniu interwencji głównej, ubocznej oraz przypozwania.

Biorąc zatem wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę powództwo strony powodowej nie mogło zasługiwać na uwzględnienie. Dlatego też na podstawie art. 496 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie), art. 493 §4 k.p.c. oraz art. 659 §1 k.c., art. 669 k.c. w zw. z art. 6 k.c. nakaz zapłaty z dnia 20 czerwca 2018 roku (sygn. akt IV GNc 252/18) należało uchylić w całości oraz oddalić powództwo, jak w punkcie I wyroku.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Mając na względzie wynik sprawy pozwanemu należał się zwrot kosztów procesu, na które złożyły się opłata sądowa od zarzutów od nakazu zapłaty w wysokości 225 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1800 zł, ustalone zgodnie z §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1800 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie.